Plantar Fasiit Nedir?

Plantar fasya, topuk kemiğinden parmakların dibine uzanan kalın bir bağ dokusu tabakasıdır. Ayak arkını destekler ve yürüyüş sırasında yaylanma işlevi görür.

Plantar fasiit, bu dokunun özellikle topuğa yapıştığı bölgede zorlanmasıyla ortaya çıkan tablodur.

İsim aslında yanıltıcı

"-it" eki iltihaplanmayı ifade eder. Ancak incelenen doku örneklerinde klasik iltihap hücreleri genellikle bulunmaz. Bunun yerine dokunun yapısında bozulma ve düzensiz onarım süreci görülür.

Bu nedenle bazı kaynaklarda "plantar fasyopati" terimi tercih edilir. Ayrım pratik bir sonuç doğurur: yalnızca iltihabı bastırmaya yönelik yaklaşımlar yeterli olmaz; dokunun kademeli olarak yüklenmesi gerekir.

Belirtiler

• Topuğun iç-alt kısmında lokalize ağrı
• Sabah ilk adımlarda keskin ağrı, birkaç dakikada hafifleme
• Uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken tekrarlama
• Uzun süre ayakta kalmakla gün içinde artma
• Bölgeye bastırıldığında belirgin hassasiyet
• Bazen ayak tabanı boyunca gerginlik hissi

Topuk ağrısı yazısı →

Risk faktörleri

• Yükte hızlı artış — yürüyüş, koşu, ayakta çalışma
• Baldır kaslarında ve aşil tendonunda kısalık
• Ayak arkının çok yüksek ya da çok düşük olması
• Kilo artışı
• Sert zeminde uzun süre çalışma
• Destekleyici olmayan ayakkabı
• Ayak içi kaslarının zayıflığı

Baldır esnekliği özellikle önemlidir: ayak bileğinin yukarı doğru hareketi kısıtlandığında, yürüyüş sırasında ayak tabanına binen yük artar.

Yaklaşım

Yük yönetimi. Şikâyeti belirgin şekilde artıran aktivitenin geçici olarak azaltılması. Tam hareketsizlik değil.

Germe çalışmaları. İki gruba yöneliktir: baldır ve aşile yönelik germe, ve plantar fasyaya yönelik özel germe. İkincisi genellikle parmakları yukarı çekerek yapılır ve özellikle sabah ilk adımdan önce uygulandığında günün ilk saatlerindeki şikâyeti azaltabilir.

Kuvvetlendirme. Ayak içi küçük kasları ve baldır kasları. Güncel yaklaşımda bu bileşenin ağırlığı artmıştır — germe tek başına genellikle yeterli olmaz.

Ayakkabı ve destek. Topuk desteği ve taban özelliğinin değerlendirilmesi. Gerekiyorsa taban desteği önerisi hekim ve ilgili uzmanla birlikte ele alınır.

Gece ateli. Ayağı gece nötr pozisyonda tutarak dokunun kısalmasını önler. Bazı kişilerde sabah şikâyetlerini belirgin şekilde azaltır.

Manuel terapi ve kuru iğneleme. Ayak bileği hareket kısıtlılığı ve baldır kas gerginliğinin belirgin olduğu tablolarda destekleyici olarak.

Süreç

Bu tablo sabır gerektirir. İyileşme haftalar ile aylar arasında değişen bir süre alabilir ve kişiden kişiye belirgin şekilde farklılaşır.

İlgili içerikler

Topuk dikeni sayfası · Aşil tendiniti · Düztabanlık