İçeriğe geç

Kalça Protezi Sonrası Egzersiz ve Yapılmaması Gerekenler

Kalça protezi sonrası egzersiz nasıl ilerler? İlk haftalarda yürüme, merdiven, oturup kalkma ve yapılmaması gereken hareketler hakkında bilgilendirme.

Yapay Zeka ile Özetleyin

Diz ve kalça · 25 Eylül 2026

Ev koridorunda yürüme bastonu yardımıyla yürüyen yaşlı kişi

Kalça protezi (total kalça artroplastisi), kireçlenme ya da kırık gibi nedenlerle hasar görmüş kalça ekleminin yapay parçalarla değiştirilmesidir. Ameliyat eklemi yeniler; ancak eklemi çevreleyen kasların yeniden güçlenmesi, yürüyüşün toparlanması ve günlük hareketlerin güvenle yapılabilmesi ameliyattan sonraki haftalarda emek ister.

Bu yazıda ilk haftalarda sık önerilen egzersiz türleri, günlük yaşamda dikkat edilen hareketler ve hekime hemen haber verilmesi gereken durumlar anlatılmaktadır. Her ameliyatın kuralları farklıdır: hangi hareketin ne zaman serbest olduğunu, bacağa ne kadar yük verilebileceğini ameliyatı yapan cerrah belirler. Buradaki bilgiler o planın yerine geçmez.

Egzersiz neden bu kadar önemli?

Ameliyattan önce uzun süre ağrıyla yürümüş kişilerde kalça çevresi kaslar çoğu zaman zayıflamıştır. Ameliyat sonrasındaki hareketsizlik bu zayıflığı artırır. Düzenli ve kademeli egzersiz şunları hedefler:

  • Kalçayı dengede tutan kasların, özellikle kalçanın yan tarafındaki orta kalça kasının (gluteus medius) yeniden çalışması
  • Topallamanın azalması ve yürüyüşün düzelmesi
  • Bacaklarda dolaşımın desteklenmesi
  • Düşme riskini azaltan dengenin geri kazanılması

Ameliyat öncesinde hazırlık yapılmışsa bu dönem genellikle daha kolay geçer; bkz. protez ameliyatı öncesi hazırlık.

İlk haftalarda sık önerilen egzersizler

Aşağıdakiler birçok rehabilitasyon programında yer alan, yatakta ya da sandalyede yapılan temel hareketlerdir. Tekrar sayısı ve sıklığı kişiye göre belirlenir.

  • Ayak bileği pompası: Ayak uçlarını yukarı ve aşağı hareket ettirmek. Baldır kaslarını çalıştırır, dolaşıma yardımcı olur.
  • Uyluk kasını sıkma: Bacak düzken dizin arkasını yatağa bastırıp ön uyluk kasını birkaç saniye kasmak.
  • Kalça kaslarını sıkma: Kalça kaslarını birbirine doğru sıkıp bırakmak.
  • Topuk kaydırma: Topuğu yatakta kaydırarak diz ve kalçayı izin verilen açıya kadar bükmek.
  • Bacağı yana açma: Sırtüstü yatarken bacağı yatak üzerinde yana kaydırıp geri getirmek (cerrah izin verdiyse).

Hareketler ağrıyı belirgin biçimde artırmadan, yavaş ve kontrollü yapılır. Zorlayarak açı kazanmaya çalışmak kalça protezinde istenmez.

Yürüme, merdiven ve oturup kalkma

Yürüme: İlk dönemde genellikle yürüteç, ardından koltuk değneği ya da baston kullanılır. Yardımcı cihazın ne zaman bırakılacağını yürüyüşün dengesine bakarak cerrah ve fizyoterapist birlikte değerlendirir. Kısa ve sık yürüyüşler, uzun ve yorucu tek bir yürüyüşten genellikle daha uygundur.

Merdiven: Akılda kalan kural şudur: çıkarken sağlam bacak önce, inerken ameliyatlı bacak önce. Tırabzan mutlaka kullanılır.

Oturup kalkma: Alçak koltuk ve kanepeler kalçanın fazla bükülmesine yol açar. Kolçaklı, oturağı yüksekçe bir sandalye ve gerekirse tuvalet yükseltici bu dönemi kolaylaştırır. Kalkarken kolçaktan destek alınır, gövde öne doğru fazla eğilmez.

Kalça protezi sonrası yapılmaması gerekenler

Kuralların kapsamı ameliyatın yapılış biçimine (cerrahi yaklaşıma) göre değişir. Arka yaklaşımla yapılan ameliyatlarda en sık anlatılanlar şunlardır:

  • Kalçayı 90 dereceden fazla bükmek: alçak yere oturmak, yerden bir şey almak için öne eğilmek
  • Bacak bacak üstüne atmak ya da ameliyatlı bacağı vücudun orta çizgisinin öbür yanına geçirmek
  • Ayak ucunu içe doğru çevirerek dönmek
  • Cerrah izin verene kadar ameliyatlı tarafın üzerine yatmak; yan yatışta bacakların arasına yastık konması önerilir

Ön yaklaşımla yapılan ameliyatlarda kısıtlamalar farklı olabilir. Bu nedenle kendi cerrahınızın verdiği listeye uyun; başka birinin listesi sizin için geçerli olmayabilir. Araç kullanmaya, işe ve spora dönüşün zamanlamasını da cerrah belirler.

Ayakkabı ve çorap giyerken öne eğilmemek için uzun saplı kerata ve çorap giyme aparatı işe yarar.

Ayakta şişlik ve ağrı

İlk haftalarda bacakta ve ayakta bir miktar şişlik sık görülür; özellikle günün sonunda artabilir. Bacağı uzatıp yükseltmek, ayak bileği pompalarını sürdürmek ve hekim önerdiyse varis çorabı kullanmak rahatlatabilir. Şişliğin tek bacakta belirgin biçimde artması ve baldır ağrısıyla birlikte olması ise başka bir durumun işareti olabilir.

Hemen hekime haber verilmesi gerekenler

  • Baldırda ağrı, sertlik, kızarıklık ve tek taraflı belirgin şişlik
  • Ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı (112 aranır)
  • Yara yerinde akıntı, artan kızarıklık, ateş
  • Düşme ya da ani başlayan şiddetli kalça ağrısıyla birlikte bacağın kısalmış veya dönmüş görünmesi
  • Bacağa yük verememe

İlgili içerikler

Kalça kireçlenmesi · Protez ameliyatı öncesi hazırlık · Ameliyat sonrası fizyoterapi süreci · Ameliyat sonrası rehabilitasyon

Sorular

Bu konuda sık sorulanlar

Kalça protezi sonrası egzersize ne zaman başlanır?

Basit yatak egzersizleri çoğu zaman ameliyattan kısa süre sonra, hastanedeyken başlatılır. Hangi hareketin ne zaman ekleneceğini cerrahın protokolü belirler.

Egzersiz yaparken ağrı olması normal mi?

Hafif bir zorlanma hissi beklenebilir. Hareketten sonra uzun süre geçmeyen, giderek artan ya da keskin bir ağrı varsa egzersiz durdurulur ve tedavi ekibine bilgi verilir.

Bastonu ne zaman bırakabilirim?

Bu süre kişiden kişiye değişir. Topallamadan ve dengeyi kaybetmeden yürüyebilmek, cihazı bırakmak için aranan temel ölçüttür; karar cerrah ve fizyoterapist tarafından verilir.

Diz protezinden farkı nedir?

Diz protezinde öncelik dizi tam düzleştirmek ve bükebilmekken, kalça protezinde yürüyüş, kalça kas kuvveti ve çıkık riskini artıran hareketlerden kaçınma öne çıkar. Ayrıntı: diz protezi sonrası rehabilitasyon.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz sürüyorsa bir hekime başvurunuz. Fizyoterapi programları hekim tanısı ve tedavi planı doğrultusunda planlanır ve uygulanır.

Son güncelleme: · İçerik sorumlusu: Fzt. Murat ALTUN · Site editörü iletişim: [email protected]