Diz ve kalça
Menisküsler, uyluk ve kaval kemiği arasında yer alan yarım ay biçimli kıkırdak yapılardır. İşlevleri yükü dağıtmak, darbeyi emmek ve eklemi stabilize etmektir.
İki farklı yaralanma tipi
Bu ayrım, yaklaşımı doğrudan belirler:
Travmatik yırtık. Genellikle genç ve aktif kişilerde, ayak sabitken gövdenin dönmesiyle oluşur. Ani başlar, şişlik gelişir.
Dejeneratif yırtık. Orta yaş ve üzerinde, belirgin bir travma olmadan, zamanla gelişen yıpranmaya bağlı. Sinsi başlar.
İkinci grupta önemli bir bulgu var: dejeneratif menisküs yırtıkları, şikâyeti olmayan kişilerde de sık saptanır. Bu tabloda güncel yaklaşım, çoğu durumda önce egzersiz temelli programı öngörür.
Belirtiler
- Dizin iç veya dış kısmında, eklem çizgisi boyunca ağrı
- Çömelme ve dönme hareketlerinde belirginleşme
- Kilitlenme — dizin belirli bir noktada takılıp açılmaması
- Takılma ve boşluk hissi
- Şişlik — travmatik yırtıklarda saatler içinde, dejeneratif tablolarda daha yavaş
Egzersiz programı
Erken dönem. Şişliğin yönetimi, ağrısız sınırlar içinde hareket açıklığı çalışması, uyluk ön kaslarının aktivasyonu. Amaç kas kaybını sınırlamak.
Hareket açıklığı. Dizin tam düzelmesinin öncelikli olarak kazanılması. Düzelme kısıtlılığı yürüyüşü doğrudan bozar.
Kuvvetlendirme. Uyluk ön ve arka kasları, kalça çevresi. Yük kademeli artar. Erken dönemde dizin fazla bükülmesini gerektiren hareketlerden kaçınılır.
Kalça çalışması. Kalça yan kaslarının zayıflığı dizin içe çökmesine yol açar ve menisküse binen yükü artırır.
Denge ve pozisyon hissi. Eklem duyusunun geri kazanılması.
Fonksiyonel çalışma. Merdiven, çömelme, yön değiştirme hareketlerinin kademeli olarak programa alınması.
Spora dönüş. Kriter temelli değerlendirme sonrasında.
Erken dönemde kaçınılanlar
Derin çömelme, ayak sabitken gövdeyi döndürme, ani yön değiştirme, sıçrama ve iniş, bağdaş kurma pozisyonunda uzun süre kalma.
Bunlar kalıcı yasaklar değil, dönemsel sınırlamalardır.
Cerrahi ne zaman gündeme gelir?
Bu kararı hekim verir. Genellikle değerlendirmeye alınan durumlar: dizin gerçek anlamda kilitlenmesi ve açılamaması, belirli yırtık tipleri, egzersiz programına yeterli yanıt alınamaması.
Cerrahi sonrası rehabilitasyon, cerrahın protokolüne göre yürütülür. Onarım yapılan ve doku çıkarılan işlemlerin rehabilitasyon takvimleri belirgin şekilde farklıdır.
Ameliyat sonrası rehabilitasyon →
İlgili içerikler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz sürüyorsa bir hekime başvurunuz. Fizyoterapi programları hekim tanısı ve tedavi planı doğrultusunda planlanır ve uygulanır.