Omuz
Omuz, vücutta en sık çıkan eklemdir. Bunun nedeni tasarımı: geniş hareket kapasitesi karşılığında, eklem yüzeyleri arasındaki kavrama sığdır.
İlk çıkık sonrasındaki rehabilitasyon süreci özellikle önemlidir, çünkü tekrar riski bu dönemde belirlenir. Genç ve aktif kişilerde bu risk belirgin şekilde yüksektir.
Neden tekrarlar?
Çıkık sırasında eklem kapsülü ve çevresindeki yapılar zorlanır, bazen yaralanır. İyileşme sonrasında eklem eskisi kadar sıkı tutulmayabilir.
Ama daha önemli bir faktör var: pozisyon hissi kaybı. Eklem içindeki duyu reseptörleri zarar gördüğünde, omuz "riskli bir pozisyona giriyorum" bilgisini beyne yeterince hızlı iletemez. Kaslar zamanında devreye giremez.
Bu nedenle rehabilitasyonun merkezinde yalnızca kuvvet değil, pozisyon hissinin geri kazanılması vardır.
Sürecin aşamaları
Koruma dönemi. Hekimin belirlediği süre ve pozisyonda immobilizasyon. Bu sürede dirsek, bilek ve el hareketleri korunur; kürek kemiği çevresi çalışılır.
Hareket açıklığı. Kontrollü ve kademeli olarak, riskli pozisyonlardan kaçınılarak. Kolu dışa döndürüp yukarı kaldırma kombinasyonu genellikle en son kazanılan yöndür.
Kuvvetlendirme. Rotator manşet kasları ve kürek kemiği stabilizatörleri. Omuz başını merkezde tutan yapılar öncelikli.
Pozisyon hissi çalışması. Gözü kapalı pozisyon bulma, dengesiz yüzeylerde yük taşıma, kapalı zincir egzersizler.
Fonksiyonel ve spora özgü çalışma. Sporun gerektirdiği hareketlerin kontrollü koşullarda yeniden kazanılması.
Spora dönüş
Dönüş kararı takvimle değil kriterlerle verilir: tam hareket açıklığı, sağlam tarafla karşılaştırıldığında yeterli kuvvet oranı, pozisyon hissi testlerinin geçilmesi ve spora özgü hareketlerin güvenle yapılabilmesi.
Erken dönüş, tekrar çıkık riskinin en önemli belirleyicilerinden biridir.
Spora dönüş kriterleri ve testleri →
Cerrahi
Tekrarlayan çıkıklarda ya da eklem yapılarında belirgin hasar bulunan durumlarda hekim cerrahiyi değerlendirebilir. Bu karar; yaş, aktivite düzeyi, çıkık sayısı ve görüntüleme bulgularına göre verilir.
Cerrahi sonrası rehabilitasyon, cerrahın protokolüne göre yürütülür.
İlgili içerikler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz sürüyorsa bir hekime başvurunuz. Fizyoterapi programları hekim tanısı ve tedavi planı doğrultusunda planlanır ve uygulanır.