Ayak ve ayak bileği
Ayak bileği burkulması en sık görülen spor yaralanmalarından biridir. Ve aynı zamanda en çok hafife alınanıdır.
Şikâyetler genellikle birkaç hafta içinde geriler. Kişi normale döndüğünü düşünür. Ama araştırmalar, burkulma geçirmiş kişilerde tekrar riskinin belirgin şekilde arttığını gösteriyor — ve bunun başlıca nedeni, rehabilitasyonun yarım bırakılması.
Neden tekrarlar?
Burkulma sırasında yalnızca bağ dokusu zorlanmaz. Bağların içindeki duyu reseptörleri de zarar görür.
Bu reseptörlerin görevi, eklemin pozisyonunu beyne bildirmektir. Ayak riskli bir açıya girdiğinde bu bilgi hızla iletilir ve çevre kaslar refleks olarak devreye girip eklemi korur.
Bu sistem bozulduğunda ayak bileği bir sonraki riskli anda kendini koruyamaz. Ağrı geçmiş olabilir, şişlik inmiş olabilir — ama koruma refleksi geri gelmemiştir.
Bu yüzden denge çalışması, kuvvet çalışması kadar önemlidir.
İlk günler
Güncel yaklaşımda tam hareketsizlik önerilmez. Erken ve kontrollü hareket, iyileşmeyi destekler.
- Ağrı ve şişliğin yönetimi
- Ayağın kalp seviyesinin üzerine kaldırılması
- Protokole göre kademeli yük verme
- Ağrısız sınırlar içinde hareket açıklığı çalışması
- Gerekiyorsa destek veya bandaj — hekim değerlendirmesiyle
Rehabilitasyon aşamaları
1. Hareket açıklığı. Ayak bileğinin yukarı doğru hareketinin geri kazanılması özellikle önemlidir; kısıtlı kalırsa yürüyüş ve çömelme bozulur.
2. Kuvvetlendirme. Ayak bileği çevresindeki kaslar, özellikle dışa çeviren grup. Bu kaslar ayağın içe dönmesini engelleyen aktif koruma sistemidir.
3. Denge ve pozisyon hissi. Tek ayak üzerinde durma, gözler kapalı çalışma, dengesiz yüzeyler. Programın en kritik ve en sık atlanan bileşeni.
4. Fonksiyonel ve spora özgü çalışma. Sıçrama, iniş, yön değiştirme.
5. Spora dönüş. Kriter temelli değerlendirme sonrası.
Ne zaman hekime başvurulmalı?
Kırık olasılığını düşündüren bulgular:
- Yaralanmadan hemen sonra ve muayene sırasında ayağa basamama
- Ayak bileğinin kemik çıkıntılarında noktasal, belirgin hassasiyet
- Ayağın orta veya dış kenarındaki belirli kemik noktalarında hassasiyet
- Belirgin şekil bozukluğu
- Hızla gelişen ileri derecede şişlik ve morarma
Ayrıca şikâyetler haftalar içinde gerilemiyorsa, tekrarlayan burkulmalar oluyorsa veya ayak bileğinde boşalma hissi varsa değerlendirme yapılmalıdır.
Tekrarlayan burkulmalar
Sık tekrarlayan burkulma, kronik ayak bileği instabilitesi olarak adlandırılır. Bu tabloda program uzun soluklu ve denge ağırlıklıdır. Bazı durumlarda hekim ileri değerlendirme yapabilir.
İlgili içerikler
Aşil tendiniti · Sporcu rehabilitasyonu · Spora dönüş kriterleri
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz sürüyorsa bir hekime başvurunuz. Fizyoterapi programları hekim tanısı ve tedavi planı doğrultusunda planlanır ve uygulanır.