Sistemik ve genel
Lenf sistemi, dokular arasındaki fazla sıvıyı toplayıp dolaşıma geri kazandıran bir ağdır. Bu sistemin taşıma kapasitesi azaldığında sıvı dokuda birikir ve şişlik oluşur. Bu tabloya lenfödem denir.
Neden olur?
İkincil lenfödem. En sık görülen tiptir. Lenf düğümlerinin cerrahi olarak alınması, radyoterapi, enfeksiyon ya da travma sonrası gelişir. Meme kanseri tedavisi sonrası kol lenfödemi, en bilinen örneklerdendir.
Birincil lenfödem. Lenf sisteminin yapısal gelişim farklılıklarına bağlı.
Belirtiler
Erken dönemde fark edilmesi önemlidir:
- Kol veya bacakta dolgunluk ve ağırlık hissi
- Yüzük, saat veya ayakkabının sıkmaya başlaması
- Ciltte gerginlik hissi
- Şişlik — başlangıçta gün sonunda belirgin, sonra kalıcı hâle gelen
- İleri dönemde ciltte sertleşme ve kalınlaşma
Erken dönemde şişlik, bacak yukarı kaldırıldığında gerileyebilir. Bu, müdahale için en uygun dönemdir.
Yaklaşım: kompleks boşaltıcı fizyoterapi
Bu tabloda uygulanan yaklaşım, dört bileşenden oluşan bir bütündür. Bileşenlerden biri eksik kaldığında sonuç belirgin şekilde zayıflar.
1. Manuel lenf drenajı. Cilt üzerine çok hafif basınçla, belirli bir yön ve sırayla uygulanan tekniklerdir. Amaç, lenf sıvısının çalışan bölgelere yönlendirilmesidir.
Uygulama basıncı çok hafiftir — klasik masajdan tamamen farklıdır. Derin ve kuvvetli masaj bu tabloda uygun değildir ve zarar verebilir.
2. Kompresyon. En belirleyici bileşendir. Yoğun dönemde çok katmanlı bandajlama, idame döneminde ölçüye göre hazırlanmış kompresyon giysisi kullanılır.
Kompresyon olmadan, drenajla elde edilen azalma kısa sürede geri döner.
3. Egzersiz. Kompresyon uygulanmışken yapılan egzersiz, kas pompası etkisiyle lenf akışını destekler. Program kademeli planlanır.
4. Cilt bakımı. Ödemli bölgede enfeksiyon riski artar. Cildin nemli tutulması, çiziklerden ve kesiklerden korunması, tırnak bakımı önemlidir.
Günlük yaşam
- Etkilenen koldan tansiyon ölçtürmemek ve kan aldırmamak
- Sıkı takı ve giysiden kaçınmak
- Aşırı sıcaktan korunmak
- Ağır yük taşımada dikkatli olmak
- Kilo yönetimi
- Kompresyon giysisinin düzenli kullanımı ve zamanında yenilenmesi
Hemen hekime başvurulması gereken durumlar
Bölgede kızarıklık, ısı artışı, ateş, ani ve belirgin şekilde artan şişlik. Bunlar enfeksiyon düşündürür ve gecikmeden değerlendirilmelidir.
İlgili içerikler
Fizik tedavi ve rehabilitasyon sayfası · Ameliyat sonrası rehabilitasyon
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz sürüyorsa bir hekime başvurunuz. Fizyoterapi programları hekim tanısı ve tedavi planı doğrultusunda planlanır ve uygulanır.