Boyun ve servikal bölge
Boyun bölgesindeki ağrı çok yaygındır ve büyük çoğunluğu fıtıkla ilgili değildir. Buna karşılık bazı belirtiler, omurlar arasındaki diskin sinir dokusuna baskı yaptığı tabloları düşündürür.
Bu yazıda, boyun fıtığı ile ilişkilendirilen belirtilerin ne olduğu, bunların hangi mekanizmalarla ortaya çıktığı ve hangi durumlarda vakit kaybedilmeden hekime başvurulması gerektiği anlatılmaktadır.
Baştan belirtmek gerekir: bu yazı tanı koymaz. Aşağıdaki belirtilerin varlığı boyun fıtığı olduğu anlamına gelmez; benzer şikâyetler başka nedenlerle de ortaya çıkabilir. Tanı, hekim değerlendirmesi ve gerekiyorsa görüntüleme ile konur.
Önce kısaca: boyunda ne oluyor?
Boyun omurgası yedi omurdan oluşur. Omurların arasında, yük dağıtan ve harekete izin veren diskler bulunur. Her diskin dışında sağlam bir halka, içinde ise daha yumuşak bir çekirdek yapı vardır.
Zaman içinde ya da bir zorlanma sonucunda dış halkada zayıflama olabilir ve iç yapı dışarı doğru taşabilir. Bu taşma, omurilikten çıkan sinir köklerine yakın bir bölgede gerçekleşirse baskı ve tahriş oluşabilir.
Belirtilerin şekli ve şiddeti; taşmanın büyüklüğünden çok, nereye doğru olduğuna bağlıdır. Küçük bir taşma sinir köküne denk gelirse belirgin şikâyet oluşturabilirken, daha büyük bir taşma uygun olmayan bir yöne doğru olduğunda fark edilmeyebilir.
Bu, klinikte sık karşılaşılan bir durumu da açıklar: görüntülemede belirgin bulgular olan kişide şikâyet olmayabilir, buna karşılık görüntüsü daha "iyi" görünen kişide belirgin şikâyet olabilir. Bu nedenle hekim, görüntüyü tek başına değil, klinik tabloyla birlikte değerlendirir.
Sık görülen belirtiler
1. Boyun ağrısı ve hareket kısıtlılığı
En temel şikâyet boyun bölgesinde ağrıdır. Genellikle şu özellikleri gösterir:
- Belirli hareketlerle artar — özellikle başı geriye alma ve şikâyetli tarafa çevirme
- Sabah tutukluk hissi olabilir
- Uzun süre aynı pozisyonda kalmakla artar
- Bazı pozisyonlarda belirgin şekilde azalabilir
Kişilerin sıklıkla fark ettiği bir davranış vardır: kolu başın üzerine koyduklarında şikâyetin azalması. Bu pozisyon sinir kökü üzerindeki gerilimi azalttığı için rahatlama sağlayabilir ve değerlendirmede sorulan bir bulgudur.
2. Kola yayılan ağrı
Boyun fıtığını basit bir boyun ağrısından ayıran en karakteristik belirti budur. Ağrı boyundan başlayıp omuza, kola, ön kola ve hatta parmaklara doğru yayılabilir.
Yayılımın hangi hatta olduğu, hangi sinir kökünün etkilendiği hakkında bilgi verir. Her sinir kökünün kolda kendine ait bir alanı vardır ve şikâyetin dağılımı bu haritayı takip eder. Değerlendirmede ağrının tam olarak nereye kadar gittiği bu nedenle sorulur.
Bu tip ağrı çoğunlukla künt bir boyun ağrısından farklı tarif edilir: elektrik çarpması gibi, yanıcı, ya da hat boyunca ilerleyen bir his olarak.
Ayrıntılı yazı: Boyunda uyuşma ve kola yayılan ağrı →
3. Uyuşma ve karıncalanma
Sinir dokusunun etkilendiği tablolarda, ağrıya duyusal değişiklikler eşlik edebilir:
- Kolda ya da elde uyuşma
- Karıncalanma, iğnelenme hissi
- Dokunma hissinde azalma
- Belirli parmaklarda yoğunlaşan his değişikliği
Hangi parmakların etkilendiği yine sinir kökü hakkında bilgi verir. Örneğin başparmak tarafındaki değişiklikler ile serçe parmak tarafındaki değişiklikler farklı seviyelere işaret eder.
4. Kuvvet kaybı
Baskının daha belirgin olduğu durumlarda, o sinirin beslediği kaslarda kuvvet azalması olabilir:
- Kavrama gücünde azalma, elden nesne düşürme
- Kolu belirli bir yönde kaldırmakta zorlanma
- Kapı kolu çevirme, kavanoz açma gibi hareketlerde güçlük
- Düğme ilikleme gibi ince hareketlerde beceri kaybı
Kuvvet kaybı, ağrıdan daha ciddiye alınması gereken bir bulgudur ve hekim değerlendirmesini geciktirmemek gerekir.
5. Kürek kemiği bölgesinde ağrı
Boyun kaynaklı şikâyetlerin bir kısmı, boyunda değil kürek kemiği çevresinde hissedilir. Kişi çoğu zaman bu ağrıyı sırt kaynaklı sanır ve boyunla ilişkilendirmez.
Bu, yansıyan ağrı olarak adlandırılır: sinirin uyarıldığı yer ile ağrının hissedildiği yer farklı olabilir.
6. Baş ağrısı
Üst boyun seviyelerinden kaynaklanan tablolarda, ense bölgesinden başlayıp başın arkasına ve bazen göz çevresine uzanan baş ağrısı görülebilir. Genellikle tek taraflıdır ve boyun hareketleriyle ilişkilidir.
Ayrıntılı yazı: Boyun kaynaklı baş ağrısı →
7. Baş dönmesi ve denge hissinde değişiklik
Boyun bölgesindeki kas ve eklem yapılarından gelen bilgiler denge sisteminin bir parçasıdır. Bu bölgedeki sorunlara zaman zaman hafif baş dönmesi veya dengesizlik hissi eşlik edebilir.
Ancak baş dönmesinin pek çok başka nedeni de vardır ve bu şikâyet tek başına boyunla ilişkilendirilmemelidir; hekim değerlendirmesi gerekir.
Vakit kaybetmeden hekime başvurulması gereken durumlar
Aşağıdaki bulgular, olağan bir boyun ağrısı sürecinin dışındadır ve acil değerlendirme gerektirir:
- Her iki kolda birden uyuşma veya kuvvet kaybı
- Bacaklarda güçsüzlük, yürürken denge bozukluğu
- Ellerde beceri kaybı — düğme iliklememe, yazı yazamama
- İdrar veya dışkı kontrolünde değişiklik
- Kolda hızla ilerleyen kuvvet kaybı
- Ciddi bir travma sonrası ortaya çıkan boyun ağrısı
- Ateş ile birlikte seyreden boyun ağrısı ve boyun sertliği
- Açıklanamayan kilo kaybı ile birlikte gelen, gece artan ağrı
Bu belirtiler farklı ve daha acil değerlendirme gerektiren tabloları düşündürür. Fizyoterapi ile takip edilecek durumlar değildir.
Belirtiler tek başına tanı koydurmaz
Yukarıdaki şikâyetlerin hemen hepsi başka nedenlerle de ortaya çıkabilir:
| Şikâyet | Boyun fıtığı dışındaki olası nedenler |
|---|---|
| Kola yayılan ağrı | Omuz sorunları, tuzak nöropatiler, kas kaynaklı yansıyan ağrı |
| Elde uyuşma | Karpal tünel sendromu, dirsek düzeyinde sinir sıkışması |
| Boyun ağrısı | Kas zorlanması, faset eklem kaynaklı ağrı, boyun düzleşmesi |
| Kürek arası ağrı | Kas kaynaklı tablolar, duruş kaynaklı yüklenme |
| Baş ağrısı | Migren, gerilim tipi baş ağrısı, başka nedenler |
Bu nedenle tanı, hekimin fizik muayenesi, öykü ve gerekiyorsa görüntüleme ile birlikte değerlendirmesi sonucunda konur.
Tanı konduktan sonra süreç
Hekim tanısı ve tedavi planı belirlendikten sonra, fizyoterapi bu planın bir parçası olarak yer alabilir. Fizyoterapi süreci genellikle şunları içerir: hareket açıklığının kazanılması, derin boyun kaslarının kontrolünün geliştirilmesi, kürek kemiği ve üst sırt çalışması ve çalışma ortamının düzenlenmesi.
Boyun fıtığında fizyoterapi süreci → Boyun fıtığında uygulanan egzersizler →
Bu konuda kısa anlatım
Kayıt bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez.
Boyun omurgası nasıl çalışır?
Servikal omurganın hareket sırasındaki davranışı üzerine anatomik bilgilendirme.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz sürüyorsa bir hekime başvurunuz. Fizyoterapi programları hekim tanısı ve tedavi planı doğrultusunda planlanır ve uygulanır.